Enkontru Prezidente KLATU no Ekipa IOM Timor – Leste
Enkontru Prezidente Komisaun Luta-Anti Tráfiku Umanu (KLATU), Dr. Nelinho Vital ho ekipa IOM iha loron 5 febreiru 2026 iha Ministériu Justisa. Sra. Jewel Ali ho ninia ekipa hakarak apresia ba kolaborasaun servisu entre IOM no KLATU hamutuk ho Prezidente KLATU Sesante iha tinan kotuk. Iha oportunidade ne’e, Dr. Nelinho agradese ba prezensa no esforsu IOM nian. Xefe Misaun IOM hakarak fahe progresu servisu balun ne’ebé presiza parseria ho KLATU: IOM sei lansa kontinuasaun projetu Migration Information and Data Analysis System (MIDAS) iha tempu besik. Ho nune’e, IOM hakarak involve KLATU no Ministériu Justisa partisipa iha Grupu Traballu Inter-Ministerial ne’ebé sei estabelese iha otas badak. Sistema MIDAS hanesan sistema téknolojia avansadu ida hodi bele kontrola movementu ema tama sai iha fronteira. Sistema refere bele konekta ho Sistema District Management Information System (DMIS) ne’ebé dadaun opera husi Ministériu Justisa. DMIS hanesan sistema ida ne’ebé koleita informasaun pesoal ema nian sira. Karik sistema rua ne’e interligadu bele fasil liu atu deteta kriminozu sira.
IOM mós hato’o ninia prontidaun atu apoia KLATU ho halo peskiza kle’an ida iha munisípiu alvu balun inklui Dili ho objetivu atu identifika grupu migrante vulneravel sira iha rai laran no rai li’ur no sei hakerek rekomendasaun balun ba Governu.
Daudaun KLATU ho IOM planeia hela programa kapasitasaun ba impelementador lei sira, funsionariu sira be haknar’an ba apoia vítima iha uma mahon, no espera katak bele hetan konfirmasaun ba fundu husi doador sira iha tempu besik. Esforsu hala’o hela ona hodi dezenvolve ona Concept Note no submete ona ba potensia doador.
Xefe Misaun ne’e mós informa liu tan katak iha ekipa IOM rejionál husi Bangkok, Australia sei mai halo vizita Timor – Leste. iha vizita refere, sei hakarak hasoru malu ho Eselensia Ministru Justisa, aliende ho lideransa instituisaun balun be iha ona lista ajenda. Husi vizita ne’e atu hametin parseria servisu no instituisaun sira iha Timor – Leste no iha biban hanesan sei lansa mós projetu MIDAS ne’e’be sei kovre postu integradu balun be ladaun iha fasilidade MIDAS. Ho nune’e, pontu entrada sira iha fronteira bele halo jestaun no kontrola ema tama sai ho efikasia no seguru.
Husi parte KLATU nian informa ekipa IOM katak daudaun Komisaun buka atu implementa Planu Asaun Nasionál (PAN) Kontra Tráfiku Umanu (2026-2030). PAN refere sai hanesan polítika Nasionál no presiza halo diseminasaun ba Ministériu relevante sira. Ministériu relevante sira presiza foti responsabilidade no tau rekursu iha prosesu implementasaun hodi nune’e bele atinji metas sira iha PAN refere. IOM hato’o ninia prontidaun atu implementa atividade balun ne’ebé kontribui ba susesu PAN nian.
Prezidente KLATU apresia tebes ho inisiativa kooperasaun ne’e no espera katak ho maneira kolaborasaun refere bele kontribui ba protesaun direitu vítima tráfiku umanu, prevene no kombate krime halo ema sai atan ne’e iha Timor – Leste.
